Nieuwe directeur Zeb Bergsma: “De energietransitie blijft mensenwerk”

Je bent al vijf jaar betrokken bij MMT. Waarom wilde je nu de rol van directeur op je nemen?

“Toen mij werd gevraagd of ik deze rol wilde vervullen, was ik (aangenaam) verrast. Binnen MMT hield ik me vooral inhoudelijk bezig met activiteiten en projecten rond knelpunten in de uitvoering. In mijn nieuwe rol ben ik verantwoordelijk voor het programma en geef ik daar samen met een team van verschillende experts richting aan.

Juist die combinatie spreekt me aan: samenwerken met verschillende partijen uit overheid, bedrijfsleven en onderwijs, ieder met hun eigen kennis en expertise. De inhoud vind ik nog steeds heel interessant, dus die wil ik zeker niet helemaal loslaten. Maar kijken waar we met MMT naartoe willen en hoe we daar komen, vind ik minstens zo mooi, al dan niet mooier!”

Wat betekent de naam ‘Mensen Maken de Transitie’ voor jou?

“Eigenlijk heel veel. De technologie is er voor een groot deel al. De energietransitie gaat vooral over de vraag: hoe organiseren we het? Hoe krijgen we de juiste mensen, middelen, kennis en expertise bij elkaar om het daadwerkelijk voor elkaar te krijgen?

Daarbij speelt natuurlijk ook het tekort aan personeel. Hoe kunnen we met dezelfde mensen zo efficiënt mogelijk werken, meer werk doen en onnodig werk voorkomen? Uiteindelijk is en blijft de energietransitie mensenwerk.”

Waar zie jij op dit moment de grootste uitdagingen?

“Er worden veel activiteiten, programma’s en regels bedacht die uiteindelijk in de praktijk moeten werken. Minstens zo belangrijk is om vanuit de praktijk te kijken: wat werkt daar wel, wat werkt niet en wat moeten we veranderen?

Tegelijkertijd volgen ontwikkelingen en regels elkaar snel op en begint het op verschillende plekken te knellen. Denk aan de capaciteit van het elektriciteitsnet en aan de mensen die nodig zijn om al het werk uit te voeren.

Wat mij hoop geeft, is dat ik ook nog veel knelpunten en inefficiëntie zie die we kunnen oplossen. Er is dus nog veel te winnen met de mensen die we al hebben.”

Hoe bepaalt MMT welke vraagstukken het oppakt?

“Het leidende principe is altijd: waar knelt het in de uitvoering? Die knelpunten halen we op en bespreken we met onze partners. Vervolgens kijken we gezamenlijk: kunnen wij hier iets aan doen, moeten wij dit doen of ligt het misschien beter bij een andere partij?

Vaak gaat het juist om vraagstukken die meerdere ketenpartners of sectoren raken. Dus bijvoorbeeld niet alleen installatie of bouw, maar juist de combinatie met onderwijs en netbeheer.”

Waarom is die samenwerking in de keten zo belangrijk?

“Soms doen partijen dingen op een bepaalde manier omdat dat vanuit hun eigen perspectief heel logisch is. Maar als je breder naar de sector of het maatschappelijke belang kijkt, helpt die manier van werken het geheel niet altijd verder.

Neem woningcorporaties die warmtepompen willen installeren. Voor hen is dat een flinke investering. Als een warmtepomp langer meegaat en minder onderhoud nodig heeft, wordt die investering aantrekkelijker. Voor een installateur maken onderhoud en vervanging juist onderdeel uit van het verdienmodel. De belangen lopen dus niet automatisch gelijk. Door daar samen naar te kijken en afspraken te maken die voor beide partijen werken, kan er ruimte ontstaan om op grotere schaal warmtepompen te installeren. Uiteindelijk willen alle partijen versnellen. Dan helpt het om samen te onderzoeken wat dat in de weg staat.”

Waar wil je de komende tijd met MMT extra op inzetten?

“Er zijn de afgelopen jaren verschillende initiatieven ontstaan rond de instroom van mensen en de uitvoering van de energietransitie. Ik wil kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat die initiatieven elkaar zoveel mogelijk aanvullen en versterken, in plaats van dat we op dezelfde onderwerpen bezig zijn.

Daarnaast zie ik kansen om succesvolle initiatieven breder toe te passen. Als iets bijvoorbeeld goed werkt in de samenwerking tussen woningcorporaties en installateurs, kunnen onderhoudsbedrijven, netbeheerders of mbo-scholen daar misschien ook bij aansluiten. Zo kunnen we wat werkt, verder brengen en de uitvoering versnellen.”

Wie is Zeb als hij niet met MMT bezig is?

“Dat is nog best lastig, want ook thuis ben ik veel met verduurzaming bezig”, lacht Zeb. “We zijn aan het verbouwen en ik klus graag. Daarnaast vind ik het fijn om te sporten en breng ik veel tijd door met vrienden en familie.”

Helemaal loslaten doet hij zijn werk overigens niet. Ook als vrijwilliger blijft hij dicht bij de energietransitie: als energiecoach helpt hij inwoners met vragen over het verduurzamen van hun woning. Die maatschappelijke betrokkenheid zie je ook terug in zijn loopbaan.

Eerder werkte Zeb onder andere voor grote commerciële bedrijven. “Op een gegeven moment dacht ik: ik ben vooral bezig mensen beter te maken in het verkopen van bier, koffie en olie”, vertelt hij met een knipoog. “Toen heb ik bewust gekozen om meer de maatschappelijke kant in mijn werk op te zoeken.”

Zijn werk verschoof steeds meer naar maatschappelijke thema’s, eerst rond arbeidsmarkt en onderwijs en later ook rond klimaat en verduurzaming. Zo was hij bestuurlijk actief binnen de Klimaat- en Energie Koepel, een stichting die de stem van jonge werkenden liet horen bij de uitvoering van het Klimaatakkoord. Inmiddels richt hij zich vooral op de vraag hoe we de energietransitie in de praktijk kunnen versnellen.

En wat weten de meeste mensen misschien nog niet over jou?

“Ik ben opgegroeid op een boerderij en mijn ouders hebben paarden. Ik ben nog steeds mede-eigenaar van een paard en houd me hobbymatig een beetje bezig met fokkerij. En ik heb ooit een cursus parachutespringen gevolgd om zelfstandig uit een vliegtuig te mogen springen.”

En nog iets typisch Zeb? “Mijn collega’s zeggen dat ik altijd aan het bellen ben. Als er iets is, bel ik liever even dan dat ik een mail stuur en een paar dagen op antwoord wacht. Noem het resultaatgerichtheid of ongeduld.”

Tot slot: als je één ding mocht wensen voor de energietransitie, wat zou dat zijn?

“Dat we de snelheid en het draagvlak kunnen vasthouden. Er spelen op dit moment veel grote maatschappelijke en geopolitieke thema’s en het leven wordt voor veel mensen duurder. Ik hoop dat we daardoor niet hoeven in te leveren op aandacht, tijd en geld voor verduurzaming.

Daarbij vind ik het belangrijk dat iedereen mee kan komen. Verduurzaming moet niet alleen bereikbaar zijn voor mensen die daar zelf de financiële ruimte voor hebben. Juist voor bijvoorbeeld sociale huurwoningen moeten we ervoor zorgen dat verduurzaming kan versnellen. Alleen zo houden we ook het draagvlak vast.”