Warmte waar het het hardst nodig is

Energiearmoede

Na-oorlogse portiekflats staan door heel Nederland. Vaak compact, omringd door smalle straten en gebouwd in een tijd waarin isolatie geen thema was. Juist deze flats huisvesten veel mensen met een kleine beurs. Ze wonen in huizen die veel warmte verliezen én waarin grote ingrepen, nieuwe schachten, leidingwerk, individuele buitenunits, nauwelijks haalbaar zijn. Warmtenetten laten soms meer dan tien jaar op zich wachten. “Terwijl de gasprijs iedereen raakt, betalen deze bewoners structureel te veel,” legt Mark uit. “Het zijn precies die huishoudens die nú geholpen moeten worden.”

Doorbraak 

Toen een Rotterdamse woningcorporatie in 2021 de vraag stelde hoe deze flats betaalbaar verduurzaamd konden worden, besloot Breman het anders aan te pakken. Geen individuele warmtepompen. Geen verbouwingen per woning. Maar een eenvoudige en slimme oplossing: Eén collectieve warmtepomp per streng van maximaal tien woningen. De bestaande cv-ketel blijft hangen voor warm water en kan bijspringen tijdens piekmomenten. Het resultaat? Minder gas, meer comfort en nagenoeg geen overlast voor bewoners. Het systeem draait inmiddels vier winters in Rotterdam. En het concept is zo doordacht dat het een gelijkwaardigheidsverklaring heeft gekregen. Corporaties mogen het volledig meenemen in hun energielabelberekeningen.

Leeraanpak

Dat het concept werkt, betekent niet dat het meteen perfect was. Integendeel: de pilot leverde precies op wat nodig was om het beter te maken. En dat sluit naadloos aan bij hoe Mensen Maken de Transitie werkt: leren door te doen. Vanuit die verbinding raakte Breman, samen met Team Duurzaam Installeren, betrokken bij de leeraanpak woningcorporaties van MMT. In deze leerlijn werken installateurs, corporaties, kennisinstellingen en netbeheerders samen aan praktische oplossingen. 

Samen leren

Samen met TNO en binnen het innovatieprogramma TDI500 werden de componenten en aansturing van de collectieve warmtepomp verder verbeterd. Bewonerservaringen en praktijkdata speelden daarin een sleutelrol. “Het idee bleef hetzelfde, maar de uitvoering is totaal veranderd,” zegt Mark. “Dat is precies de winst van samen leren.” Waarom wordt deze werkwijze dan niet overal toegepast? Mark: “Er zijn duizenden flats in Nederland die geschikt zijn voor deze aanpak. Toch blijft grootschalige toepassing achter.” Maar dat verbaast Mark niet. “Corporaties hebben zó veel op hun bord: leefbaarheid, veiligheid, onderhoud, regelgeving. De verduurzamingsopgave is maar één van de thema’s. En vaak is de reflex: eerst isoleren.” Maar in dit type flats levert isoleren soms minder op dan slim inzetten van techniek. De leeraanpak woningcorporaties bracht die knelpunten scherp in beeld. Het helpt corporaties om te zien wat wél kan, nu, met de middelen van vandaag. 

Morele opdracht

Voor Mark is het simpel: dit gaat niet alleen over techniek, maar over mensen. “Techniek heeft pas waarde als het leven van mensen er door verbetert. En als er één groep is die we deze winter moeten helpen, dan zijn het de bewoners van deze portiekflats.”

Zijn oproep aan corporaties is helder:

• Betrek je installateur vroeg in het proces
• Kijk breder dan isolatie
• Gebruik oplossingen die nú uitvoerbaar zijn

“De tijd van afwachten is voorbij,” zegt Mark. “De oplossingen zijn er. Laten we ze toepassen waar ze het hardst nodig zijn.” 

Wil je hier meer over weten? Neem dan contact op met Henry of Marco